Arabuluculuk; tarafların, bağımsız ve tarafsız bir arabulucunun kolaylaştırıcılığında, ihtilaflı meseleleri müzakere ederek kendi çözümlerini ürettikleri, gönüllülük esasına dayanan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.
Mahkeme yargılamasının aksine arabulucu bir karar vermez; tarafların menfaatlerini gözeterek iletişim sürecini yönetir ve uzlaşı zeminini hazırlar. Çözümü taraflar belirlediği için sonuç hem kalıcı olur hem de ticari ve kişisel ilişkiler korunur.
Süreç, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında, Adalet Bakanlığı arabulucular siciline kayıtlı arabulucular tarafından yürütülür ve hukuki bağlayıcılığa sahiptir.
Mahkeme yargılamasına kıyasla taraflara zaman, maliyet ve ilişki yönünden somut kazanımlar sağlar.
Yıllar süren dava süreçlerinin aksine arabuluculuk çoğunlukla birkaç hafta içinde sonuçlanır.
Yargı harçları, bilirkişi ve uzun vekâlet masrafları yerine düşük ve öngörülebilir maliyet.
Görüşmelerde paylaşılan bilgiler yasal gizlilik kapsamındadır ve aleyhe delil olarak kullanılamaz.
Taraflar sürece ve çözüme özgür iradeleriyle katılır; süreçten her aşamada ayrılabilir.
Çatışma yerine diyalog esas alınır; özellikle iş ve ticari ilişkilerin sürdürülmesini sağlar.
İmzalanan anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhiyle mahkeme ilâmı (kararı) niteliği kazanır.
İki yöntemi temel kriterler üzerinden karşılaştırarak doğru tercihi yapın.
| Kriter | Arabuluculuk | Dava |
|---|---|---|
| Süre | Genellikle birkaç hafta | Aylarca, çoğu zaman yıllarca |
| Maliyet | Düşük ve öngörülebilir | Harç, bilirkişi ve vekâlet ile yüksek |
| Karar Verici | Taraflar (kendi çözümü) | Hâkim (bağlayıcı karar) |
| Gizlilik | Tam gizlilik güvencesi | Duruşmalar kural olarak aleni |
| Taraf İlişkileri | Korunur, sürdürülebilir | Çoğunlukla zedelenir |
| Esneklik | Yer, zaman ve çözümde serbestlik | Katı usul kurallarına bağlı |
| Sonucun Niteliği | İlâm niteliğinde anlaşma belgesi | Kanun yolu (istinaf/temyiz) süreçleri |
Aşağıdaki uyuşmazlıklarda, dava açabilmek için önce arabuluculuğa başvurmuş olmak yasal bir dava şartıdır.
İşçi-işveren arasındaki kıdem, ihbar, fazla mesai ve işçilik alacakları ile işe iade talepleri.
Tacirler arasındaki konusu para alacağı olan ticari dava ve talepler.
Tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasındaki, belirli parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar.
Kira ilişkisinden doğan, taşınmazın paylaştırılması ve komşuluk hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar.
Yasal zorunluluk bulunmasa da, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği her türlü özel hukuk uyuşmazlığında arabuluculuğa başvurulabilir.
Arabuluculuk sonunda taraflar anlaşmaya varırsa, üzerinde anlaşılan hususlar bir anlaşma belgesi ile kayıt altına alınır. Bu belge tarafların ve arabulucunun imzasıyla geçerlilik kazanır.
Taraflar, anlaşma belgesine mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alındığında belge, mahkeme ilâmı (kararı) niteliği taşır ve doğrudan icra dairesi aracılığıyla uygulanabilir.
Anlaşmaya varılamaması hâlinde ise dava yolu açık kalır; arabuluculuk görüşmelerinde paylaşılan bilgi ve belgeler, sonraki yargılamada delil olarak kullanılamaz.
Üzerinde uzlaşılan hususların yazılı ve imzalı kaydı.
Mahkemeden alınan şerh ile belge ilâm niteliği kazanır.
İcra dairesinde doğrudan takip imkânı sağlar.
Görüşme içeriği sonraki davada delil olamaz.
Telefon, e-posta veya web formu ile bize ulaşın. Ücretsiz ön değerlendirme yapıyoruz.
Arabulucu atanır ve diğer tarafa bildirim yapılarak davet iletilir.
Taraflar bir araya gelir. Sorunlar ve beklentiler tarafsız ortamda dinlenir.
Ayrı ve ortak oturumlarla çözüm alternatifleri üretilir, uzlaşı zemini aranır.
Uzlaşı sağlanırsa belge düzenlenir. İmzalanan anlaşma ilâm niteliği taşır.
Dava şartı (zorunlu) arabuluculukta taraflar anlaşamazsa ilk iki saatlik ücret Hazineden karşılanır. Anlaşma hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak paylaşılır. İhtiyari arabuluculukta ücret, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde taraflarca belirlenir.
Taraflar uzlaşamazsa süreç son tutanağın düzenlenmesiyle sona erer ve dava açma yolu açık kalır. Dava şartı arabuluculukta bu son tutanak, davanın açılabilmesi için mahkemeye sunulur.
Hayır. Arabuluculukta gizlilik esastır; taraflarca yapılan açıklamalar, sunulan belge ve öneriler sonraki yargılamada delil olarak kullanılamaz.
Uyuşmazlığın niteliğine göre değişmekle birlikte çoğu süreç birkaç hafta içinde tamamlanır. Dava şartı arabuluculukta kanun, sürecin belirli haftalık süreler içinde sonuçlandırılmasını öngörür.
Evet. Taraflar arabuluculuk görüşmelerine avukatları ile birlikte katılabilir; hukuki danışmanlık almanız hakkınızın korunması açısından önerilir.
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil özel hukuk uyuşmazlıkları arabuluculuğa elverişlidir. Kamu düzenini ilgilendiren ve tarafların tasarruf edemeyeceği konular kapsam dışındadır.
